Balığın Susuzluğu

Bazı kayıplar sessiz yaşanır.

Savaşlar olmaz, bir şehir yıkılmaz, medeniyetler bir gecede çökmez.

Önce küçük bir ayrıntı eksilir.

Bir ahşabı kapı görünümüne getiren tokmağındaki incelik, bir pencerenin ışığı çağıran menteşesi, bir çeşmenin suya kavuşan sesi, bir yağmur oluğunun ucundaki sonsuzluk…

Kimse yokluğunu fark etmez.

Çünkü yerine aynı işi yapan başka bir şey gelmiştir.

Su yine akar, ancak artık yoktur bir hikayesi.

Belki de insanın en büyük yanılgısı, sadelik olarak pazarlanan basit, hızlı ve göreceli ucuz olana kendini yakın hissetmesidir.

Oysa işlevsellik, yalnızca bedenin ihtiyacını karşılar. Ruh ise kendisine dokunacak bir mânâ arar. Aralarındaki fark, görünenle görünmeyen arasındaki mesafedir.

Yani;

“Her sûret, bir mânânın gölgesidir.”

Gölge kaybolduğunda duvar yerinde kalır; ama artık ışığın nereden geldiğini kimse sormaz.

Bir taş

yalnızca taş değildi eskiden

İçinde sabırla işlenmiş

nice hayaller akardı

Bir kapı davetkardı

Pencere ışığa aşık

Sütunlar gökyüzüyle barışık

Bugün yaşadığımız dönüşüm yalnızca mimaride değildir.

Evlerimizde, şehirlerimizde, sözlerimizde, dostluklarımızda, hatta kendi içimizde bile aynı acelecilik dolaşıyor.

Daha hızlı…

Daha pratik…

Daha basit…

Daha uygun…

Fakat hiçbir “daha”, insanın gönlüne doğru büyümüyor.

Hız arttıkça tüketim artıyor, tefekkür azalıyor. Tefekkür azaldıkça hayret ve tatmin çekiliyor. Hayret çekildiğinde ise insan, gördüğü, deneyimlediği hiçbir şeyin sırrını merak etmemeye başlıyor. Ve hiçbir şey artık yetmiyor.

Belki de gerçek yoksulluk tam burada başlıyor.

Oysa biliyor ki pencereler kapanınca gökyüzü kaybolmaz. Sadece içerisi karanlık olur.

Sanırlar ki gece

güneşin yokluğudur

Oysa bazı karanlıklar

perdelerin tercihidir

Işık bekler

beklemeyi bilenler için

Modern zaman, bize her şeyin yerine başka bir şey koyulabileceğini öğretti.

El işçiliği yerine makine

Sabır yerine hız

Sanat yerine üretim

Emek yerine tüketim

Fakat yerine koyamadığı hatta eksilttiği şey ruhun derinliği, duyguların yoğunluğu ve aslında varlığın Bir’likte hayat bulma haliydi.

Bu yüzden bugün birçok şey sanki yerli yerindeymiş gibi görünür. Ama birçoğumuzda hiçbir şey tamam değilmiş hissi hakimdir.

İnanç dediğimiz, arınma ve kendimize yaklaşma süreci bile tefekkürden uzak, sadece söyleneni yapma eylemiyle hep eksiktir.

Belki bir taşı yontmak da bir oluğu balık suretinde dökmek de, bir kapıyı oymak da görünmeyen bir akışın dünyada iz bırakma arzusuydu. Yavaş yavaş kayboldu.

Şimdi ise her şey yalnızca çalışıyor. Konuşmadan, hissetmeden. Ve konuşmayan eşyaların arasında kısa kayıtlar arasında benliğini kaydırarak büyüyen nesiller, bir süre sonra kendi iç seslerini de duyamaz olacaklar.

İşte bu devirde zincirsiz kölelik kavramı da benliklere böyle yerleşiyor.

İnsanın hayal kurma aşkı daraldığında, her şeyi yalnızca kullanım değeriyle ölçmeye başladığında, bir ağacı gölge, bir nehri enerji, bir dağı maden, bir insanı verim olarak görmeye evrildiğinde duvarsız, zincirsiz ama yalnızlıkla dolu bir kölelik normalleştirilmiş oluyor…

En ağır zincir

kalbi mühürleyendir

İnsanı

yalnızca mümkün olana inandırır

Hayal etmeyi ise

çocukluk sanır

Belki de bugün ihtiyaç duyduğumuz şey, daha fazla teknoloji ya da daha fazla konfor değildir.

Yeniden hayal kurabilmektir.

Çünkü düşlemek, hakikatin kapısını çalan ilk tokmaktır.

Ve belki balığın sustuğu yerde su hala akıyordur.

Ama suyun anlattığı hikâyeyi duyacak, ulaştığı denizi görecek birileri kalmadıysa, kaybettiğimiz yalnızca estetik değildir.

Özen azaldıkça zaman kısalır. Zaman kısaldıkça düşünce sığlaşır. Düşünce sığlaştıkça eşya susar. Eşya sustuğunda ise insan, kendi sesini duyamaz olur.

Böylece hayat, her geçen gün daha kusursuz çalışan ama daha az hisseden bir düzene dönüşür.

Her şey yerli yerindedir;

yalnız mânâ yerinde değildir.

Artık kapılar açılır ama davet etmez. Pencereler ışık alır ama ufuk göstermez. Çeşmeler akar ama hatırlatmaz. Şehirler büyür ama insana yer kalmaz.

Belki de en büyük yıkımlar, medeniyetlerin devrilmesiyle değil, idrakın daralmasıyla başlar.

İdrak edemeyen bir akıl

yalnızca verileni işler

Hayret edemeyen bir kalp

yalnızca tüketir

Tükettikçe doymayan insan ise yalnızlaşır

Varlığa bakarken görünenin ardındaki hakikati sezebilen nazar eksilir.

En güçlü esaret